“duct / duce” đến từ Latin “ducere（dẫn）”. Bài viết vẽ bản đồ 6 từ conduct, conductor, induce, introduce, introduction, education và chỉ ra một điều thú vị: chữ “dẫn” của tiếng Việt chỉ khớp với một nửa gia đình này.
education có gốc Latin “educare（nuôi dạy）”, họ hàng với “e-（ra ngoài）+ ducere（dẫn）”. Bài viết giải thích vì sao “giáo dục” khớp đến bất ngờ với nghĩa gốc, phân biệt với “đào tạo”, và chỉ ra bẫy phát âm /edʒ/ mà rất nhiều người Việt mắc phải.
conductor = “con-（cùng nhau）” + “-duct（dẫn）” + “-or（người/vật làm việc đó）”. Cùng xem vì sao tiếng Việt phải tách thành chất dẫn điện, nhạc trưởng, người soát vé, kèm chất bán dẫn, cột thu lôi và cách phát âm.
conduct = “con-（cùng nhau）” + “-duct（dẫn）”, hình ảnh cốt lõi là “dẫn cả nhóm đi cùng nhau”. Bài viết giải thích vì sao một từ lại vừa là “dẫn điện”, vừa là “tiến hành”, vừa là “hành vi”, cùng bẫy trọng âm CONduct / conDUCT.
induce = “in-（vào trong）” + “-duce（dẫn）”, nghĩa gốc là “dẫn vào bên trong”. Cùng xem vì sao nghĩa vật lý – y học lại thành “cảm ứng”, nghĩa thuyết phục thành “thúc đẩy”, cụm induce labor, đuôi “-induced” và cách phát âm chuẩn.
introduction là danh từ của introduce, gốc “intro-（vào trong）+ -duct（dẫn）”. Cùng xem vì sao một từ tiếng Anh lại tách thành “lời giới thiệu”, “phần mở đầu”, “nhập môn” trong tiếng Việt, phân biệt với introduce, và cách phát âm chuẩn.
introduce = “intro-（vào bên trong）” + “-duce（dẫn）”. Bài viết giải thích hình ảnh cốt lõi “dẫn ai đó / cái gì đó vào bên trong”, vì sao tiếng Việt dịch là “giới thiệu”, các mẫu câu introduce A to B, cách phát âm và trọng âm, kèm ví dụ thực tế.
Người Việt gọi tractor là “máy kéo” – dịch thẳng nghĩa gốc Latin chứ không phiên âm. Nghĩa là bạn đã nắm gốc từ “tract” từ lâu mà không biết. Bài này vẽ toàn bộ bản đồ họ nhà tract: attract, contract, abstract, distract, extract, subtract, train, treat, portrait… kèm đối chiếu với các từ Hán Việt tương ứng.
分心 (phân tâm) nghĩa đen là “chia cái tâm ra”, còn distract là “dis- (tản ra) + tract (kéo)”. Hai ngôn ngữ, một hình ảnh giống hệt nhau. Bài này khai thác đúng điểm trùng hợp đó để bạn nhớ distract vĩnh viễn, rồi phân biệt distract – disturb – interrupt và chữa lỗi distracted / distracting.
abstract có tận ba từ loại: tính từ (trừu tượng), danh từ (bản tóm tắt) và động từ (rút ra). Bài này dùng chính chữ Hán 抽象 của tiếng Việt để mở khóa hình ảnh gốc “kéo ra khỏi”, phân biệt trừu tượng với tóm tắt, và chỉ rõ chỗ chuyển trọng âm mà người Việt hay bỏ sót.
