expect nghĩa là gì? “Nhìn ra ngoài đón cái sắp tới” – phân biệt expect / wait / hope và 3 cấu trúc expect to V, expect that, expect sb to do

expect nghĩa là gì? Hình ảnh lõi là “ngóng ra ngoài đợi cái sắp đến”

“expect” (phát âm: /ɪkˈspekt/ – ích-XPÉCT) là động từ, mang nghĩa “cho rằng ~ sẽ xảy ra, dự kiến, trông đợi, kỳ vọng, yêu cầu (ai đó làm gì)”. Danh từ tương ứng là expectation (sự kỳ vọng, điều mong đợi).

Từ này gồm “ex-” (ra ngoài) + “spect” (nhìn), nên hình ảnh chung chạy xuyên suốt mọi nghĩa là “phóng tầm mắt ra ngoài, hướng về phía cái chưa tới”.

Vì lõi là “tin rằng sẽ xảy ra” chứ không phải “mong nó xảy ra”, nên expect luôn nghiêng về xác suất, về phán đoán. Nó gần với “dự đoán, dự kiến” hơn là với cảm xúc.

Ví dụ cơ bản về nghĩa và cách dùng

【Cho rằng ~ sẽ xảy ra / dự kiến】
・Prices are expected to rise.
（Giá dự kiến sẽ tăng.）
・I expect a lot of rain this week.
（Tuần này mình đoán là mưa nhiều lắm.）

【Chờ ai/cái gì đến (vì biết chắc là sẽ đến)】
・We are expecting about 100 people for the lecture.
（Buổi giảng này bên mình dự kiến khoảng 100 người.）
・I’m expecting a phone call from my boss.
（Mình đang đợi sếp gọi.）

【Kỳ vọng / yêu cầu ai đó làm gì】
・Borrowers are expected to return books on time.
（Người mượn sách được yêu cầu trả sách đúng hạn.）
・My parents expected too much of me.
（Bố mẹ đã kỳ vọng ở mình quá nhiều.）

【Nghĩ rằng, đoán rằng (thân mật)】
・I expect they feel the same way.
（Chắc họ cũng nghĩ y như vậy thôi.）

Phân biệt expect – wait – hope: chỉ cần 4 từ Hán Việt là xong

Hai lỗi kinh điển mà từ điển Cambridge chỉ đích danh

Cambridge có hẳn một mục ngữ pháp riêng cho bộ ba này, và họ chỉ ra đúng hai lỗi mà người học hay mắc nhất. Bạn đọc kỹ hai dòng dưới đây thôi là đã hơn rất nhiều bạn cùng lớp rồi!

Bonus: look forward to – “háo hức chờ”

Còn một từ nữa hay bị gom chung: look forward to. Từ này là hy vọng + háo hức + gần như chắc chắn sẽ xảy ra, nên nó thường xuất hiện ở cuối email.

Điểm ngữ pháp cần thuộc: to ở đây là giới từ, nên phía sau phải là danh từ hoặc V-ing, tuyệt đối không phải động từ nguyên thể.

【So sánh nhanh trong cùng một tình huống: ngày mai có kết quả thi】
・I expect to pass.（Mình nghĩ là mình đậu. ⇒ phán đoán, khá tự tin）
・I hope to pass.（Mình mong là đậu. ⇒ không chắc, nhưng muốn）
・I’m waiting for the results.（Mình đang chờ kết quả. ⇒ thời gian đang trôi）
・I’m looking forward to the results.（Mình đang háo hức chờ kết quả. ⇒ tâm trạng phấn khích）

✕ I’m looking forward to receive your reply.
◯ I’m looking forward to receiving your reply.

Ngữ pháp của expect: 3 cấu trúc bắt buộc phải thuộc

1. expect + to V — “tôi (chính tôi) dự định / nghĩ là tôi sẽ ~”

Đây là khuôn đơn giản nhất. Chủ ngữ của expect và chủ ngữ của hành động phía sau là cùng một người.

Nói cách khác, “I expect to win” nghĩa là “tôi nghĩ tôi sẽ thắng” — không phải ai khác.

【Ví dụ】
・We expect to move into our new flat next week.
（Tuần sau bọn mình dự kiến dọn vào căn hộ mới.）
・He didn’t expect to see me.
（Anh ấy không ngờ là gặp được mình.）
・I expect to be finished by Tuesday.
（Mình tính là thứ Ba sẽ xong.）

✕ I expect meeting him tomorrow.
◯ I expect to meet him tomorrow.
※ expect không bao giờ đi với V-ing. Nhớ kỹ điểm này!

2. expect + (that) + S + V — “tôi cho rằng ~”

Khi muốn nói cả một mệnh đề, ta dùng expect (that) + S + V. Trong văn nói, chữ that thường bị lược bỏ.

Điểm đặc biệt của khuôn này: nó thường mang sắc thái “tôi đoán là, chắc là” — nhẹ hơn “tôi khẳng định”.

【Ví dụ】
・I expect (that) you’ll find it somewhere in your bedroom.
（Chắc bạn sẽ thấy nó đâu đó trong phòng ngủ thôi.）
・We expected that the guest house would have much better rooms.
（Bọn mình cứ tưởng nhà nghỉ đó phòng ốc sẽ khá hơn nhiều.）
・I expect they feel the same way.
（Chắc họ cũng cảm thấy y như vậy.）

Quy tắc phủ định: đẩy “not” lên trên expect

Đây là một chi tiết nhỏ mà đề thi rất thích hỏi. Khi muốn nói “tôi cho rằng chuyện đó sẽ không xảy ra”, tiếng Anh phủ định ở động từ expect chứ không phủ định ở mệnh đề sau.

3. expect + somebody + to V — cấu trúc quan trọng nhất

Nếu bạn chỉ có thời gian nhớ một cấu trúc duy nhất, hãy nhớ cấu trúc này. Đây là khuôn xuất hiện dày đặc trong công việc, trong hợp đồng, trong email và trong đề thi.

expect + tân ngữ + to V có hai sắc thái, và ngữ cảnh sẽ quyết định bạn dịch theo hướng nào:

Dạng bị động “be expected to” — cực kỳ thông dụng

Lật ngược khuôn expect sb to V sang bị động, ta được be expected to V — nghĩa là “được dự kiến sẽ ~” hoặc “được yêu cầu phải ~”.

Dạng này phổ biến đến mức bạn sẽ gặp nó ở gần như mọi bản tin kinh tế, mọi thông báo nội bộ và mọi bài đọc học thuật.

【Ví dụ】
・His plane is expected to land at about 7:30 this evening.
（Máy bay của anh ấy dự kiến hạ cánh vào khoảng 7 giờ 30 tối nay.）
・The new products are expected to be available next month.
（Sản phẩm mới dự kiến có hàng vào tháng sau.）
・All employees are expected to attend the training.
（Toàn bộ nhân viên phải tham dự buổi tập huấn.）

※ Câu cuối tuy không có chữ “must” nào, nhưng nghĩa thực tế là bắt buộc. Đây là cách nói mệnh lệnh một cách lịch sự trong tiếng Anh công sở!

4. Bonus: expect + danh từ và “expect something from/of somebody”

Ngoài ba khuôn trên, expect còn bám thẳng vào một danh từ, hoặc đi với from / of khi ta muốn nói “kỳ vọng điều gì ở ai”.

【expect + danh từ】
・I’m expecting a package today.（Hôm nay mình có kiện hàng sắp tới.）
・We expect heavy rain tonight.（Tối nay dự kiến mưa to.）

【expect something from / of somebody】
・I expect punctuality from my students.（Mình yêu cầu học sinh phải đúng giờ.）
・Don’t expect too much of him.（Đừng kỳ vọng ở cậu ấy nhiều quá.）

※ from và of gần như thay thế được cho nhau. Cảm giác chung: from nhấn vào “lấy ra từ người đó”, of nhấn vào “vốn thuộc về người đó”.

expect và suspect: cùng “nhìn” nhưng nhìn theo hai hướng trái ngược

Những cách dùng “expect” mà sách giáo khoa ít nhắc tới

Phần này gom lại các nghĩa “ngoài lề” nhưng lại xuất hiện rất nhiều trong phim ảnh và hội thoại đời thường. Biết trước thì bạn sẽ không bị khựng lại khi nghe!

be expecting = đang mang thai

Ở thì tiếp diễn và không có tân ngữ, be expecting có nghĩa hoàn toàn riêng: “đang mang thai”.

Đây là cách nói nhẹ nhàng, tế nhị — kiểu như tiếng Việt nói “đang có tin vui” thay vì “đang mang bầu”. Nghĩa này đã có trong tiếng Anh từ đầu thế kỷ 19.

【Ví dụ】
・She’s expecting next month.（Cô ấy sinh vào tháng sau.）
・We’re expecting our third child in June.（Tháng 6 này nhà mình đón bé thứ ba.）
・She shouldn’t be lifting those boxes if she’s expecting.
（Nếu đang có bầu thì cô ấy không nên bê mấy thùng đó.）

I expect so. = “Chắc vậy.” (rất Anh – Anh)

Khi expect mang nghĩa “nghĩ, đoán”, nó hay xuất hiện trong câu trả lời ngắn “I expect so.” (Chắc thế.) hoặc “I expect not.” (Chắc là không.)

Hai điểm cần lưu ý ở đây:

Họ hàng gần: expectation, unexpected, as expected

Cuối cùng là những từ phái sinh xuất hiện dày đặc trong bài đọc. Nắm được cả cụm thì bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian học từ vựng.

• expectation(s)：sự kỳ vọng, điều mong đợi ⇒ meet / live up to expectations（đáp ứng kỳ vọng）, beyond expectations（vượt mong đợi）
• unexpected：bất ngờ, ngoài dự kiến ⇒ an unexpected visitor（một vị khách bất ngờ）
• as expected：đúng như dự đoán ⇒ As expected, the election was very close.（Đúng như dự đoán, cuộc bầu cử rất sít sao.）
• to be expected：chuyện thường tình, dễ hiểu thôi ⇒ All parents of small children get tired. It’s to be expected.（Bố mẹ có con nhỏ thì ai chẳng mệt. Chuyện thường mà.）
• life expectancy：tuổi thọ trung bình（một thuật ngữ thống kê rất hay gặp）
• expectant：đang chờ đợi, háo hức ⇒ an expectant mother（bà mẹ tương lai, thai phụ）

Phát âm: điểm chết của người Việt nằm ở đuôi “-ct”

expect đọc là /ɪkˈspekt/, hai âm tiết, trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai. Phần “ex-” đọc nhẹ và nhanh, gần như “ích-x”, tuyệt đối không nhấn.

Nguồn gốc của “expect”: từ tiếng Latin “nhìn ra ngoài mà chờ”

Đến đây, chúng ta đổi góc nhìn một chút và đào vào nguồn gốc của “expect”.

Từ này đi vào tiếng Anh khoảng giữa thế kỷ 16, mượn thẳng từ động từ Latin exspectare / expectare.

Phân tích từ Latin
exspectare ＝ ex- (ra ngoài / hoàn toàn) ＋ spectare (nhìn ngắm)
spectare lại là dạng lặp lại của specere (nhìn), truy ngược nữa thì tới gốc Ấn – Âu nguyên thủy *spek- (quan sát).

⇒ Nghĩa Latin ban đầu: “ngóng ra ngoài mà đợi, trông mong, khát khao”.

※ Tham khảo: Online Etymology Dictionary ・ Merriam-Webster

Điều thú vị là khi mới vào tiếng Anh những năm 1550, expect chỉ có nghĩa là “chờ, hoãn hành động lại” — tức là đúng nghĩa wait mà hôm nay chúng ta phải cẩn thận phân biệt!

Phải đến khoảng năm 1600, nghĩa bóng “dự đoán, trông đợi điều sắp tới” mới trở thành nghĩa chính. Rồi tới thập niên 1630, expect mới thêm sắc thái “trông cậy vào ai đó, tin ai đó sẽ làm việc gì” — chính là cấu trúc expect somebody to do mà chúng ta vừa học ở trên.

Một trùng hợp đẹp: “dự kiến” trong tiếng Việt cũng là chuyện “nhìn”

Và đây là điều mà mình rất muốn khoe với bạn.

Từ Hán Việt “dự kiến” viết bằng chữ Hán là 預見: 預 (dự ＝ trước) ＋ 見 (kiến ＝ nhìn, thấy), tức là “nhìn thấy trước”.

Ghép mảnh để nhớ “expect”: “ex-” ＋ “spect”

Từ đây, chúng ta cùng mổ xẻ expect theo từng mảnh cấu tạo.

“expect” gồm 2 mảnh: “ex-” (ra ngoài, ra phía trước) ＋ “spect” (nhìn).

“ex-” là mảnh mang nghĩa “ra ngoài, ra khỏi”

“ex-” là một trong những tiền tố phổ biến nhất tiếng Anh, nghĩa gốc là “ra ngoài, ra khỏi, hướng ra”.

• exit：”ex-（ra ngoài）” + “it（đi）” ⇒ lối ra, thoát ra
• export：”ex-（ra ngoài）” + “port（mang, cảng）” ⇒ xuất khẩu
• express：”ex-（ra ngoài）” + “press（ép）” ⇒ ép cho bật ra ⇒ diễn đạt, bày tỏ
• exclude：”ex-（ra ngoài）” + “clude（đóng）” ⇒ đóng cửa nhốt ở ngoài ⇒ loại trừ

“spect” là mảnh mang nghĩa “nhìn”

“spect” đến từ động từ Latin specere / spectare (nhìn), và nó là một trong những gốc từ sinh sôi mạnh nhất trong tiếng Anh.

Chỉ cần nhớ “spect ＝ nhìn”, rồi ghép với tiền tố chỉ hướng nhìn, bạn sẽ đoán được nghĩa của cả một chùm từ:

• respect：”re-（lại）” + nhìn ⇒ ngoái nhìn lại lần nữa ⇒ tôn trọng, kính trọng
• inspect：”in-（vào bên trong）” + nhìn ⇒ soi vào tận trong ⇒ kiểm tra, thanh tra
• suspect：”sub-（từ dưới lên）” + nhìn ⇒ liếc trộm từ dưới ⇒ nghi ngờ
• prospect：”pro-（về phía trước）” + nhìn ⇒ nhìn ra xa phía trước ⇒ triển vọng, viễn cảnh
• spectator：người nhìn ⇒ khán giả
• perspective：”per-（xuyên qua）” + nhìn ⇒ nhìn xuyên suốt ⇒ góc nhìn, phối cảnh

Chỉ cần “nhìn（spect）ra phía ngoài（ex-）” là bạn có expect — vừa là dự kiến, dự đoán, vừa là kỳ vọng ở ai đó. Một hình ảnh duy nhất, giải thích được toàn bộ cách dùng!

Tổng kết: nghĩa, ngữ pháp và cách nhớ expect

Dưới đây là phần chốt lại về expect.